AI w kancelarii prawnej – asystent czy decydent? Granica wysokiego ryzyka

Sztuczna inteligencja szybko zmienia sposób pracy kancelarii prawnych, ale w 2026 roku nadal pełni przede wszystkim funkcję pomocniczą. Narzędzia takie jak Harvey, Clio Manage AI, LEX Expert AI czy LexTool mogą przyspieszać analizę dokumentów, wyszukiwanie informacji i przygotowywanie szkiców, jednak nie zastępują profesjonalnej oceny prawnika. Aktualizacji wymagają przede wszystkim informacje o AI Act, zakresie integracji Harvey z LexisNexis, terminach obowiązywania przepisów oraz polskich zasadach etycznych.

Jak działają konkretne narzędzia

Harvey jest platformą klasy enterprise przeznaczoną dla kancelarii i wewnętrznych działów prawnych. Służy między innymi do analizy dokumentów, due diligence, przygotowywania projektów pism, tworzenia podsumowań oraz prowadzenia researchu. W 2025 roku Harvey i LexisNexis ogłosiły strategiczny sojusz obejmujący integrację treści LexisNexis, amerykańskiego prawa pierwotnego oraz usługi Shepard’s Citations. Nie oznacza to jednak, że każda instalacja Harvey automatycznie zapewnia dostęp do całej bazy LexisNexis. Zakres funkcji zależy od wdrożenia, licencji i dostępnych modułów. Oficjalnie zapowiedziano między innymi Ask LexisNexis oraz workflow dotyczące wniosków o oddalenie powództwa i wniosków o wydanie wyroku podsumowującego.

Harvey należy traktować jako system wspierający pracę prawnika, a nie autonomicznego pełnomocnika. Nawet odpowiedź oparta na profesjonalnej bazie prawnej może być niepełna, nieaktualna albo niedopasowana do stanu faktycznego. Każde orzeczenie, przepis, cytat i wniosek wykorzystany w piśmie powinien zostać sprawdzony w źródle pierwotnym.

Clio to przede wszystkim system do zarządzania kancelarią i sprawami, a nie wyszukiwarka polskiego orzecznictwa. Funkcje AI w ekosystemie Clio mogą pomagać w tworzeniu podsumowań spraw, opracowywaniu wiadomości, pracy z dokumentami, rejestrowaniu czynności i organizacji informacji znajdujących się w systemie. Nazewnictwo i dostępność modułów zmieniały się, dlatego przed publikacją informacji o konkretnej funkcji należy sprawdzić aktualną dokumentację i plan licencyjny Clio. Nie należy również utożsamiać funkcji AI Clio z niezależną, zintegrowaną bazą polskiego prawa.

W Polsce LEX Expert AI jest rozwiązaniem Wolters Kluwer powiązanym z zasobami systemu LEX. Jego najważniejszą zaletą jest możliwość uzyskania odpowiedzi osadzonych w materiałach prawniczych i wyposażonych w odwołania do źródeł. Cytowanie nie eliminuje jednak konieczności samodzielnej kontroli aktualności przepisu, zakresu tezy orzeczenia ani właściwości jurysdykcji. LexTool jest natomiast narzędziem ukierunkowanym na analizę dokumentów i wsparcie tworzenia materiałów prawniczych w realiach polskiej praktyki. W przypadku obu rozwiązań ostateczny rezultat zależy od jakości danych wejściowych, konfiguracji i kontroli człowieka.

Kiedy AI wspiera – i to jest właściwa rola

Najbezpieczniejsze zastosowania AI w kancelarii dotyczą czynności przygotowawczych, w których wynik można łatwo zweryfikować przed wykorzystaniem go w pracy z klientem lub sądem.

AI może przygotować materiał roboczy podobnie jak aplikant lub młodszy prawnik, ale nie ponosi odpowiedzialności za opinię, strategię ani dokument podpisany przez pełnomocnika. Szczególnej ostrożności wymagają zadania, w których błąd może doprowadzić do utraty terminu, niekorzystnego rozstrzygnięcia, naruszenia tajemnicy zawodowej albo podjęcia decyzji wpływającej na prawa konkretnej osoby.

Kiedy zaczyna się wysokie ryzyko

W pierwotnej wersji artykułu zbyt szeroko opisano AI Act. Rozporządzenie weszło w życie 1 sierpnia 2024 roku, ale jest stosowane etapami. Od 2 lutego 2025 roku obowiązują między innymi zakazy określonych praktyk AI oraz wymogi dotyczące kompetencji AI. Od 2 sierpnia 2025 roku stosuje się część przepisów dotyczących modeli ogólnego przeznaczenia, zarządzania i kar. Od 2 sierpnia 2026 roku zaczęły obowiązywać kolejne przepisy, w tym zasadnicze wymogi transparentności i związane z nimi mechanizmy egzekwowania.

Nieprawidłowe jest stwierdzenie, że wszystkie wymogi dotyczące systemów wysokiego ryzyka zaczną w pełni obowiązywać 2 sierpnia 2027 roku. Po zmianach harmonogramu systemy wysokiego ryzyka objęte załącznikiem III, w tym określone zastosowania w administracji wymiaru sprawiedliwości, mają zasadniczo termin 2 grudnia 2027 roku. Systemy wysokiego ryzyka wbudowane w produkty objęte załącznikiem I mają termin 2 sierpnia 2028 roku.

Załącznik III obejmuje między innymi systemy przeznaczone do użycia przez organ sądowy lub w jego imieniu w celu badania i interpretacji faktów oraz prawa i stosowania prawa do konkretnego stanu faktycznego, a także analogicznych zastosowań w alternatywnym rozwiązywaniu sporów. Z samego faktu, że kancelaria używa generatywnego AI do streszczenia umowy lub przygotowania roboczego szkicu, nie wynika automatycznie kwalifikacja systemu jako wysokiego ryzyka. Znaczenie ma przewidziany cel użycia, rola systemu i rzeczywisty wpływ na decyzje.

Od 2 sierpnia 2026 roku kancelarie powinny dodatkowo przeanalizować obowiązki transparentności. Dotyczą one między innymi informowania o interakcji z określonym systemem AI oraz oznaczania lub zapewnienia wykrywalności treści syntetycznych, zależnie od roli podmiotu i rodzaju narzędzia. Wymogi te nie znoszą obowiązków wynikających z RODO, tajemnicy adwokackiej lub radcowskiej, zasad bezpieczeństwa informacji ani regulacji procesowych.

W czerwcu 2026 roku Naczelna Rada Adwokacka przyjęła zmianę zasad etyki, zgodnie z którą adwokat może korzystać z narzędzi technologicznych, w tym AI, wyłącznie pomocniczo. Korzystanie z technologii nie może naruszać prawa, etyki, godności zawodu ani tajemnicy adwokackiej. To istotna zmiana dla polskiej praktyki, ponieważ wzmacnia zasadę, że AI może wspomagać czynności zawodowe, lecz nie może przejąć odpowiedzialności za ich wykonanie.

Najczęstsze ryzyka pozostają następujące:



• Halucynacje i błędne cytaty – model może stworzyć nieistniejące orzeczenie, zmienić sens przepisu albo przypisać prawdziwemu wyrokowi nieistniejącą tezę.


• Nieprawidłowa strategia procesowa – model nie zna wszystkich okoliczności sprawy, celów klienta, relacji biznesowych ani niejawnych konsekwencji proponowanego działania.


• Bezrefleksyjne podpisanie dokumentu – odpowiedzialność za treść pisma ponosi prawnik, nawet jeżeli tekst został wygenerowany przez dostawcę zewnętrznego.


• Naruszenie poufności – przekazanie danych sprawy do narzędzia bez właściwych zabezpieczeń, podstawy prawnej i warunków umownych może naruszać tajemnicę zawodową oraz przepisy o ochronie danych.


• Nadmierne zaufanie do wyszukiwarki – dostęp do bazy prawnej poprawia możliwość weryfikacji, ale nie gwarantuje poprawnego zastosowania prawa do konkretnego przypadku.



Ryzyko błędów nie jest teoretyczne. W grudniu 2025 roku amerykański federalny sąd apelacyjny zasądził sankcję 2500 dolarów wobec prawniczki, która wykorzystała wygenerowany materiał bez sprawdzenia fałszywych cytatów i twierdzeń. Takie przykłady nie tworzą automatycznie polskiej praktyki orzeczniczej, ale pokazują międzynarodowy kierunek: sądy oceniają korzystanie z AI przez pryzmat zwykłego obowiązku zawodowej weryfikacji.

Praktyczne zasady bezpiecznego wdrożenia

Bezpieczne wdrożenie AI powinno opierać się na procedurze, a nie na pojedynczym wyborze narzędzia. Kancelaria powinna ustalić, jakie dane można wprowadzać do danego systemu, kto może z niego korzystać, jakie zadania wymagają dodatkowej kontroli i w jaki sposób dokumentuje się użycie AI.



• Weryfikuj każdą podstawę prawną – sprawdzaj pełny tekst przepisu, aktualność, orzeczenie w źródle pierwotnym oraz to, czy cytowana teza rzeczywiście wynika z danego rozstrzygnięcia.


• Rozdzielaj dane publiczne i poufne – przed użyciem narzędzia ustal, czy dane są wykorzystywane do trenowania modelu, gdzie są przechowywane, kto jest podwykonawcą i jakie obowiązują zasady retencji.


• Minimalizuj dane wejściowe – anonimizuj dane osobowe, sygnatury, dane klientów i informacje objęte tajemnicą, jeżeli pełna identyfikacja nie jest potrzebna do zadania.


• Kontroluj uprawnienia i logi – korzystaj z kont firmowych, wieloskładnikowego uwierzytelniania, kontroli dostępu i rejestrowania operacji.


• Stosuj zasadę dwóch kontroli – dokument przeznaczony dla sądu, klienta lub kontrahenta powinien zostać sprawdzony przez prawnika odpowiedzialnego za sprawę, a przy wysokiej istotności także przez drugą osobę.


• Dokumentuj użycie AI – zapisuj narzędzie, wersję lub moduł, cel użycia, zakres danych, datę oraz sposób weryfikacji wyniku.


• Szkol z kompetencji AI – użytkownicy powinni znać ograniczenia modeli, zasady poufności, procedury zgłaszania incydentów i zasady weryfikacji treści.


• Sprawdzaj obowiązki ujawnienia – przed złożeniem pisma zapoznaj się z regulaminem sądu, wymaganiami proceduralnymi i ewentualnymi obowiązkami dotyczącymi użycia AI.



Certyfikat bezpieczeństwa lub szyfrowanie nie oznaczają, że narzędzie jest automatycznie odpowiednie do każdej sprawy. Przy wyborze dostawcy trzeba ocenić między innymi model przetwarzania danych, lokalizację infrastruktury, podmioty podprzetwarzające, możliwość usunięcia danych, dostęp administracyjny, zgodność z RODO oraz warunki dotyczące wykorzystania danych do trenowania modeli.

Rola prawnika ewoluuje, nie zanika

AI może znacząco ograniczyć czas poświęcany na czynności powtarzalne, ale brak wiarygodnej, uniwersalnej podstawy dla tezy, że narzędzia automatycznie przejmują „do 70%” pracy każdej kancelarii. Taki procent należy usunąć albo wyraźnie opisać jako niezweryfikowaną prognozę zależną od rodzaju praktyki, jakości danych, integracji i poziomu automatyzacji.

Najbardziej prawdopodobny kierunek rozwoju to przesunięcie czasu pracy z ręcznego wyszukiwania i porządkowania informacji w stronę kontroli jakości, projektowania strategii, komunikacji z klientem i podejmowania decyzji. W polskiej kancelarii oznacza to konieczność połączenia narzędzi AI z zasadami wykonywania zawodu, ochroną danych i tajemnicą zawodową. Najważniejsza zasada pozostaje prosta: AI może przygotować analizę lub projekt, ale prawnik musi rozumieć wynik, sprawdzić go i samodzielnie zdecydować o jego wykorzystaniu.

Praktyczne zastosowania obecnie

W 2026 roku kancelaria może rozpocząć wdrożenie od zadań o ograniczonym ryzyku i jasno określonym wyniku. Dobrym przykładem jest porównanie dwóch wersji umowy, przygotowanie listy pytań do due diligence, uporządkowanie chronologii korespondencji lub utworzenie roboczego streszczenia dokumentacji. Każde wdrożenie powinno kończyć się pomiarem jakości: liczby błędów, czasu oszczędzonego na zadaniu, kompletności wyniku i liczby korekt wymaganych przez prawnika.

Dopiero po sprawdzeniu procedur można rozszerzać wykorzystanie AI na zadania o większej wadze, takie jak przygotowanie opinii, analiza ryzyk kontraktowych czy wsparcie sporów. Nie należy natomiast przekazywać systemowi samodzielnego wyboru strategii, automatycznego zatwierdzania stanowiska kancelarii ani generowania dokumentów procesowych bez pełnej kontroli człowieka.

Źródła



• Harvey AI — recenzja i opis (Search AI)


• Ryzyka i ograniczenia AI (LEXPERTS Kancelaria prawna)


• Używanie AI przez prawników: ryzyka i odpowiedzialność (Wolters Kluwer)


• LEX Expert AI (Wolters Kluwer)


• AI dla prawników — LexTool


• Clio Duo — opis funkcji


• AI Act — European Commission


• AI Act Service Desk — Frequently Asked Questions


• AI Act Service Desk — Annex III


• LexisNexis i Harvey — strategic alliance


• Harvey — Ask LexisNexis


• AI Act — nowe zasady transparentności od 2 sierpnia 2026 r. (Adwokatura)


• Zmiana zasad etyki adwokackiej dotyczących AI (Rzeczpospolita)


• United States Court of Appeals for the Fifth Circuit — sankcja za niezweryfikowane treści AI